Türkiye, sağlık sektöründe fiyat, kalite, uluslararası standartlardaki hastaneler, eğitimli ve tecrübeli insan kaynağı gibi özellikleriyle dünya pazarının güçlü oyuncularından biri olmaya aday. Ancak bunun için güçlü bir tanıtım organizasyonu gerekiyor.

İngiliz turistler, Türkiye’nin mevsimlik turizm merkezlerini tercih etmeleri ile dikkat çekiyor. Peki, Turizm Bakanı’nın açıkladığı ve bu kadar önem verdiği sağlık turizmi ile bildiğimiz turizm sektörü arasında ne gibi farklar var? Neden Türkiye, bu sektöre önem veriyor? Yabancı turistler neden sağlık turizminde Türkiye’yi öncelikli tercihleri arasına alıyor?

AB Ve Sağlık Turizmi
Sağlık turizminin, dünyada hızla gelişen küreselleşme sürecinin sonuçlarından biri olduğu söylenebilir. Artık insanlar, sağlık sorunlarını çözerken, yalnızca kendi ülkelerindeki hekimleri ya da fiyatları değil; en iyi çözüm/en iyi fiyat yollarını düşünerek hareket ediyor. Sektör, hastanelerde beklenen uzun sıralar, yüksek maliyetler, hizmet kalitesi vb. sorunlar nedeniyle, bilinçli tüketicilerin ve özellikle AB sürecinin tetiklediği ve hızla gelişmesini sağladığı bir turizm dalı haline geldi. Türkiye ise dil sorunu, bilgi ve tanıtım eksikliği, sistem/kültür farklılıkları ve profesyonel hizmet eksikliği vb. gibi nedenlerle bu avantajlardan tam anlamıyla faydalanamıyor.

Sağlık Turizmi Neleri Kapsıyor?
Saç ektirmeden, dış tedavisine, estetik ameliyattan tüp bebeğe kadar insan sağlığıyla ilgili akla gelebilecek her türlü alanı kapsayan sağlık turizminde, hastaneler, oteller, kaplıcalar, içmeler, spa masajı, sağlık kürü merkezleri vb. yerler hizmet veriyor.

Sağlık turizminde birçok başarı öyküsü var. Örneğin Kosta Rika ve Küba, tüp bebek ve göz cerrahisi alanlarında bir “marka” haline geldi. Diş tedavisinde Macaristan, estetik cerrahi ve obezite tedavisinde ise Belçika ilk akla gelen ülkeler arasında. Pazardan en büyük payı alan ülke ise Hindistan. Yılda ortalama 150.000 sağlık turistini ağırlayan Hindistan’da sektör her yıl yüzde 30 büyüme gösteriyor. 2012 yılında da ülkenin bu alandaki gelirinin 1,2 milyar pound olması bekleniyor. Bu başarının nedeni ise; niş alanları çok hızlı fark ederek yatırım yapmaları ve hizmet kalitesinden vazgeçmeden ucuz fiyat alternatifleri sunabilmeleri. Türkiye’ye en çok rağbet gösteren ülkeler arasında ise Almanya, Hollanda, Avusturya ve İngiltere sayılabilir. Türkiye’ye her yıl ortalama 200.000 sağlık turisti geliyor. İşletmeciler, bıraktıkları kâr payı nedeniyle, kişi başına ortalama 500 Euro harcama yapan sağlık turistlerini tercih ettiklerini ifade ediyorlar.

Özel ve bazı devlet hastanelerinin dünya standartlarındaki altyapısı, başta hekimler olmak üzere sağlık hizmet sunucularının eğitim ve deneyim seviyesi bu özelliklere sahip diğer ülkelere göre fiyat avantajları, eşsiz doğal ve tarihsel zenginlikler vb. özellikler, Türkiye’nin sağlık turizmi sektöründeki artılarını oluşturuyor. Sektörel olarak organize olamamışlılık ve sistemdeki karmaşanın henüz giderilememiş olması gibi özellikler ise kısa zamanda üstesinden gelinebilecek eksiklikler olarak sıralanıyor. Türkiye’nin uluslararası sağlık turizminden hak ettiği payı almasını engelleyen bir diğer eksiklik ise sahip olduğu kaynakların ve avantajların etkili bir şekilde tanıtılamıyor olması.

Hangi Avantajlara Sahibiz?
Bu sektörde Türkiye’nin en büyük avantajı fiyatlar! Örneğin bir Avrupa ülkesinde diş tedavisi 5.000–7.000 Euro arasında değişirken, bu rakam Türkiye’de 1.500 Euro civarında. Ancak bir konuya dikkat çekmek gerekiyor: Yapılan araştırmalara göre sağlık turizminde kaliteden ödün vermek pahasına fiyat düşürmek, müşteri sayısını arttırmıyor. Tam tersine sağlık turistlerinin bu konuya her şeyden önce dikkat ettikleri belirtiliyor. Bunun yanında Türkiye’nin sektörde oluşturduğu bir markadan söz etmek mümkün değilken, yetkililer özellikle saç ektirme konusunda da önemli bir mesafe kaydedildiğini belirtiyor.

Kaplıca kaynakları ve termal turizm açısından dünyanın en zengin 3 ülkesinden biri olan Türkiye, elindeki bu bulunmaz kaynakları doğru ve verimli şekilde değerlendiremiyor. Isıtma, enerji, ilaç ve kozmetik sanayilerinde de yararlanılan termal kaynakların sağlık turizmi içerisinde hak ettiği yeri alabilmesinin önündeki tek eksiklik uygulama. İşletme yönetimindeki zayıflıklar, insan kaynakları ve müşteri ilişkileri konusunda yaşanan sorunlar, profesyonel web sitelerinin eksikliği, var olanların zayıflıkları vb. etkenler bu büyük avantajın atıl kalmasına neden oluyor. Termal kaynakların ve yeraltı sularının yalnızca yüzde 6’sı kullanılıyor. Yani, Türkiye’nin sahip olduğu en büyük zenginliklerden biri olan yeraltı sularının büyük çoğunluğu boşa akıyor.

Bu eksiklikler nedeniyle, birçok yabancı yatırımcı, sektördeki sorunları düzeltmek için çaba harcamak yerine kendi işletmelerini kurma yolunu takip ediyor. Örneğin bir İngiliz grup, Pamukkale’de kaplıca satın aldı ve işletmesini kendisi yapıyor.

Türkiye Sağlık Turizmi Derneği Başkanı Dr. Sinan İbiş, Türkiye’nin termal yatak kapasitesi en üst seviyeye çekildiği takdirde yılda en az 20 milyar dolar daha turizm girdisinin sağlanabileceğini belirtiyor. Türkiye’nin termal kaynaklar konusunda dünya lideri olan İtalya karşısında rekabet gücünü arttırmak amacıyla Vatikan’daki Termal Sanatlar Akademisi’yle ortak projeler geliştiriliyor.

Öte yandan bu olumsuzlukların karşısında, Türkiye sektörde iki yönlü atılım yapmak konusunda önemli çalışmalar içinde. Bu çalışmanın bir ayağını Batı diğer ayağını ise Doğu oluşturuyor. Çünkü Batı için fiyat, Doğu içinse kendi ülkelerinde bulunmayan hizmet altyapısı nedeniyle Türkiye, her iki tarafta da büyük avantajlara sahip.

Yaz ve kış doğa turizmi için Türkiye’yi tercih eden Batılı turisti aynı zamanda sağlık turizmi için de çekmek konusunda çalışmalar yapılıyor. Fiyat avantajının yanı sıra doğal güzellikleriyle de bir çekim merkezi olan Türkiye, Batılı “sağlık turistleri”nin tercihlerinde ilk sıralarda yerini almaya başladı.

Özellikle 11 Eylül olaylarının ardından, güvenlik nedeniyle Arap ve Orta Doğu ülkelerindeki insanların ise vize sorunu yaşadıkları bilinen bir gerçek. Dolayısıyla tedavi olmak için yurtdışına çıkması şart olan insanlar için Türkiye bulunmaz bir şans niteliğinde. Daha önce Türkiye’yi 2. seçenek olarak değerlendiren Doğulu sağlık turistleri için artık Türkiye ilk tercih haline geldi.

Türkiye’de sağlık turizminin gelişmesi için niteliklerin en önemli bölümüne sahibiz. İklim, doğa, tarih, hastaneler, insan kaynağı, teknolojik imkânlar, uzmanlıklar, uygun fiyatlar, şifalı sular… Sektörün bu özelliklere ek olarak ihtiyaç duyduğu tek şey tüketici ile sektörü buluşturacak profesyonel organizasyonların varlığı. Bu açığın hızla kapanması ile ilgili potansiyel oluşmuş durumda.

Özel hastaneler de dünyada yıllık ortalama 100 milyar dolarlık bir pazara sahip olan sağlık turizminden paylarına düşeni arttırmak için yatırım yapmaya başladı. Hatta bunun için “Turkish Healthcare Group (Türk Sağlık Turizmi Grubu)” kuruldu. Sağlık Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile eşgüdüm içinde çalışacak olan grup, Türkiye’nin sağlık turizmi alanındaki avantajlarını yurtiçinde ve yurtdışında tanıtmak için 2007 yılı boyunca sürecek olan çeşitli fuar ve workshoplar hazırladı. Bu uluslararası organizasyonlarda Türk sağlık kuruluşları, genel hastaneler, estetik cerrahi ve diş, göz, kulak-burun-boğaz (KBB) hastaneleri vitrine çıkarılacak.

Geçtiğimiz aylarda gazetelerde Turizm Bakanı Atilla Koç’un bir açıklaması yer aldı. Dünyanın en önemli fuarlarından biri olan Dünya Turizm Borsası’nı ziyaret eden ve Türkiye’nin İngiltere’de sağlık turizminde atağa geçeceğini dile getiren Koç, fuara Türkiye ve KKTC tarafından geniş bir katılım sağlandığını, bunun sonuçlarının 2007 yılında görüleceğini dile getirmişti.

İngiliz turistler, Türkiye’nin mevsimlik turizm merkezlerini tercih etmeleri ile dikkat çekiyor. Peki, Turizm Bakanı’nın açıkladığı ve bu kadar önem verdiği sağlık turizmi ile bildiğimiz turizm sektörü arasında ne gibi farklar var? Neden Türkiye, bu sektöre önem veriyor? Yabancı turistler neden sağlık turizminde Türkiye’yi öncelikli tercihleri arasına alıyor?

Bir Deniz Tedavisiyle Turist Çekiyorlar
Sağlık turizminde Türkiye’den bir başarı öyküsü ise Dünya Thalasso (deniz tedavisi) Federasyonu’nun Türkiye’de tanıdığı tek sertifikalı sağlık oteli ve sağlık turizmi kataloglarına giren tek Türk oteli olan Antalya’daki Türkiz Otel. Yılda 9.000 kişiye “deniz tedavisi” uygulayan otelin müşterileri genellikle İsviçre, Fransa, Almanya, Belçika, İskandinav ülkeleri ve Rusya’dan geliyor. Otelde uygulanan tedaviler çok çeşitli; anti-stres, zayıflama, selüloit, anti-aging (yaşlanma etkilerini azaltma) tedavisi vb. Otelin yıllık cirosunun yüzde 55-60’ı deniz tedavisinden gelirken, müşterilerin yüzde 90’ýnýný da yabancı turistler oluşturuyor. Otelde bireylerin yanı sıra firmalar için de toplu paketler uygulanıyor.

   Türkiye’ye Talep Artıyor
Dünyanın birçok ülkesinden Türkiye’ye sağlık turizmi konusunda ilgi artarken, yeni yatırımlar ve iş ortaklıkları da gerçekleşiyor. Örneğin, Amerikan sağlık turizmi şirketlerinden GlobalChoice Healthcare ile Türkiye’den Memorial Sağlık Grubu arasında, Amerikalı hastaların ya da “sağlık turistleri”nin Türkiye’ye yönlendirilmeleri konusunda anlaşma imzalandı. Şimdiye kadar Meksika, Kosta Rika, Hindistan, Tayland ve Singapur’daki hastanelerden hizmet sağlayan GlobalChoice Healthcare, artık hastalarını Türkiye’ye yönlendirecek. Kardiyoloji, kalp ve damar cerrahisi, ortopedi, plastik cerrahi ve diş hastalıkları gibi birçok branştan hasta geleceği tahmin edilirken, İngiltere gibi sağlık turizmi sektöründe önemli yeri olan ülkelerden de Türkiye’ye talebin artması bekleniyor.

Kaynak: KobiFinans Dergisi 13. Sayı